Treth ymwelwyr
Published on 5 Jun 2026 by Amy GreenwoodEfallai eich bod wedi gweld y drafodaeth barhaus ynghylch yr Ardoll Ymwelwyr arfaethedig yng Nghymru a’r hyn y gallai ei olygu i fusnesau twristiaeth, ymwelwyr a chymunedau lleol.
Wrth i’r drafodaeth symud o bolisi cenedlaethol i benderfyniadau awdurdodau lleol, roeddem am rannu diweddariad byr ar sefyllfa bresennol y cynllun – a rhai o’r materion ymarferol sy’n debygol o fod o bwys mwyaf i berchnogion bythynnod gwyliau ledled Cymru.
Beth Yw’r Ardoll Ymwelwyr?
Byddai’r Ardoll Ymwelwyr arfaethedig yn galluogi awdurdodau lleol yng Nghymru i gyflwyno tâl bach am aros dros nos mewn llety ymwelwyr.
Yn bwysig, ni fyddai’n cael ei chymhwyso’n awtomatig ledled Cymru. Byddai pob awdurdod lleol yn penderfynu a ddylid ei chyflwyno ai peidio, sy’n golygu y gallai’r dulliau amrywio rhwng gwahanol rannau o’r wlad.
Mae ardollau ymwelwyr eisoes yn gyffredin mewn llawer o gyrchfannau rhyngwladol, ac mewn egwyddor mae’r rhan fwyaf o bobl yn deall y ddadl y dylai ymwelwyr gyfrannu at yr isadeiledd a’r gwasanaethau y maent yn eu defnyddio.
I ni, y cwestiwn allweddol yw’r ffordd y caiff ei gweithredu.
Pam Mae Gweithredu’n Bwysig
Er bod canllawiau cenedlaethol yn dal i ddatblygu, bydd llawer o’r manylion ymarferol yn dibynnu ar weithredu lleol ac ar sut y bydd systemau archebu yn addasu.
Ein bwriad bob amser fydd gwneud cydymffurfio mor syml â phosibl i berchnogion bythynnod Dioni. Rydym eisoes yn ystyried sut y gellid rheoli casglu ac adrodd yr ardoll drwy ein prosesau archebu presennol, a byddwn yn darparu rhagor o ganllawiau wrth i’r sefyllfa ddod yn gliriach.
Ar hyn o bryd, nid ydym eto’n ymwybodol o ddull gweithredu wedi’i gadarnhau gan y prif lwyfannau archebu.
Mae pryder dealladwy ynghylch cystadleurwydd. Er y gall yr ardoll gynrychioli cyfran gymharol fach o gost gwyliau moethus, mae ei heffaith yn llawer mwy sylweddol mewn sectorau twristiaeth cost isel a rhai sy’n sensitif iawn i brisiau.
Mae gwersylla, teithio gyda charafannau, llety cyllidebol a seibiannau teuluol byr yn debygol o deimlo’r effaith yn fwy dwys, gan fod yr ardoll yn cynrychioli canran uwch o werth cyffredinol yr archeb.
I berchnogion bythynnod gwyliau, gallai hyn fod yn rheswm arall i ganolbwyntio ar greu profiadau eithriadol i westeion a darparu llety gwerth uwch, yn hytrach na chystadlu’n bennaf ar sail pris. Gall nodweddion megis tybiau poeth, ystafelloedd gemau, cyfleusterau awyr agored a mwynderau premiwm eraill helpu eiddo i sicrhau cyfraddau uwch, gan olygu bod unrhyw ardoll yn y dyfodol yn cynrychioli cyfran lai o gyfanswm cost yr archeb.
Buddion i Gymunedau?
Bydd llawer yn dibynnu ar weld ymwelwyr a chymunedau lleol fanteision gwirioneddol a gweladwy o’r ardoll.
Lle caiff refeniw ei ail-fuddsoddi mewn isadeiledd a gwasanaethau twristiaeth – megis meysydd parcio, toiledau cyhoeddus, llwybrau troed, arwyddion a gwybodaeth i ymwelwyr – mae potensial gwirioneddol ar gyfer gwelliannau ystyrlon a hirdymor i brofiad yr ymwelydd. Byddai llawer o weithredwyr yn cefnogi buddsoddiad sy’n helpu cyrchfannau i reoli twristiaeth yn fwy effeithiol ac yn gwella cyfleusterau i ymwelwyr a thrigolion fel ei gilydd.
Mae cyfle ehangach hefyd i gryfhau’r berthynas rhwng busnesau twristiaeth a chymunedau lleol. Pan all trigolion weld cysylltiad clir rhwng gwariant ymwelwyr a buddsoddiad mewn gwasanaethau lleol, gall helpu i greu canfyddiad mwy cadarnhaol o dwristiaeth a’r cyfraniad y mae ymwelwyr yn ei wneud i economïau lleol.
Ar adeg pan ymddengys fod penawdau negyddol am dwristiaeth yng Nghymru yn dominyddu’n aml, bydd llawer o weithredwyr yn gobeithio y bydd refeniw’r ardoll yn cael ei ddefnyddio mewn ffyrdd sy’n dangos gwir werth ymwelwyr – ac sy’n helpu i adeiladu cefnogaeth ehangach i dwristiaeth ledled Cymru, yn enwedig yn y cymunedau gwledig sy’n dibynnu arni fwyaf.
Ymgyngoriadau Awdurdodau Lleol
Mae’r drafodaeth bellach yn dechrau symud i gyfnodau ymgynghori ffurfiol mewn sawl rhan o Gymru.
Mae Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy wedi lansio ymgynghoriad cyhoeddus ar gyflwyno Ardoll Ymwelwyr bosibl ledled y sir, a fydd yn rhedeg tan 17 Gorffennaf 2026.
Mae rhagor o fanylion ar gael yma:
Mae Cyngor Gwynedd a Chyngor Sir Ynys Môn hefyd wedi lansio ymgyngoriadau, tra bod Cyngor Caerdydd eisoes wedi cadarnhau cynlluniau i gyflwyno’r ardoll o fis Ebrill 2027 ymlaen.
Mae’r dystiolaeth o dramor yn dangos y gall ardollau ymwelwyr weithio’n llwyddiannus mewn llawer o gyrchfannau. Fodd bynnag, bydd y ffordd y cânt eu gweithredu yn hollbwysig – yn enwedig mewn marchnadoedd twristiaeth gwledig a thymhorol lle mae busnesau eisoes yn gweithredu gyda ffiniau elw tynn ac mewn amgylchiadau cystadleuol iawn.
Wrth i’r trafodaethau hyn barhau i ddatblygu, credwn ei bod yn bwysig bod lleisiau gweithredwyr twristiaeth, cymunedau lleol ac ymwelwyr yn parhau’n rhan o’r sgwrs. Ystyriwch gymryd rhan yn un o’r ymgyngoriadau os yw’n berthnasol i chi.
Fel bob amser, byddwn yn parhau i fonitro datblygiadau ac yn eich hysbysu wrth i ragor o fanylion ddod i’r amlwg.
Cwestiynau Cyffredin am yr Ardoll Ymwelwyr
Pryd allai’r ardoll ddechrau?
Rhaid i awdurdodau lleol unigol benderfynu a ydynt yn dymuno gweithredu’r ardoll. Mae’r broses yn cynnwys cyflwyno datganiad o ddiddordeb yn gyntaf, cynnal ymgynghoriad, ac yna rhoi chwe mis o rybudd cyn gweithredu’r ardoll, a dim ond ym mis Ebrill neu fis Hydref y gellir ei chyflwyno.
Hyd yma, Caerdydd yw’r unig awdurdod lleol yng Nghymru sydd wedi cwblhau ymgynghoriad a chadarnhau ei fwriad i gyflwyno’r ardoll (o 1 Ebrill 2027).
Mae’r wybodaeth ddiweddaraf am ba gynghorau lleol sydd wedi cadarnhau neu’n ystyried cyflwyno’r ardoll ar gael yma:
https://www.gov.wales/check-if-local-council-charges-visitor-levy-wales
A fydd yr ardoll yn berthnasol i archebion sydd eisoes wedi’u gwneud ar gyfer 2027?
Nid o reidrwydd.
Rhaid i awdurdodau lleol roi 12 mis o rybudd cyn cyflwyno’r ardoll. Mae’r chwe mis cyntaf ar ôl y dyddiad rhybudd hwnnw yn gweithredu fel cyfnod “gwarchodedig” ar gyfer archebion.
Yn syml, fel arfer dim ond os yw’r ddau amod canlynol yn berthnasol y bydd archeb yn dod o fewn cwmpas yr ardoll:
• Mae’r arhosiad yn dechrau ar ôl dyddiad cychwyn yr ardoll; a
• Gwnaed yr archeb o leiaf chwe mis ar ôl i’r awdurdod lleol roi rhybudd ffurfiol o ddyddiad cychwyn yr ardoll.
Ar gyfer archebion a wnaed cyn hynny, ni fydd yr ardoll yn berthnasol. Fodd bynnag, os gwneir unrhyw newidiadau i’r archeb (e.e. ychwanegu gwesteion newydd), bydd yr ardoll yn berthnasol i’r gwesteion ychwanegol hynny.
A fydd Airbnb, Booking.com a llwyfannau eraill yn casglu’r ardoll?
Ar hyn o bryd, nid ydym yn ymwybodol o ddull gweithredu wedi’i gadarnhau gan y prif lwyfannau archebu. Disgwyliwn weld rhagor o fanylion wrth i gynlluniau gweithredu ddatblygu.
A yw plant wedi’u heithrio?
Ar gyfer llety hunanarlwyo, mae plant yn cael eu cyfrif yn gyffredinol yn yr un modd ag oedolion. Mae rheolau gwahanol yn berthnasol i rai categorïau llety cyfradd is, megis meysydd gwersylla.
A yw’r ardoll yn berthnasol i arosiadau hir?
Nac ydy. O dan y canllawiau presennol, nid yw arosiadau o fwy na 31 noson yn olynol yn ddarostyngedig i’r ardoll.
A yw’r ardoll yn cyfrif fel trosiant trethadwy?
Ydy, mae’r ardoll yn cyfrif fel trosiant trethadwy.
Beth sy’n digwydd os bydd gwestai yn canslo?
Os caiff archeb ei chanslo ac nad yw’r arhosiad yn digwydd, ni ddylai’r ardoll fod yn ddyledus. Os yw unrhyw swm ardoll eisoes wedi’i gasglu, dylid ad-dalu’r elfen ardoll.
A oes angen i mi gofrestru fy llety?
Oes. O dan y gofynion cofrestru newydd, bydd yn rhaid i unrhyw un sy’n derbyn archebion ar gyfer arosiadau dros nos (31 noson neu lai) yng Nghymru gofrestru eu llety gydag Awdurdod Cyllid Cymru o fis Hydref 2026 ymlaen. Mae hyn yn berthnasol p’un a yw eich awdurdod lleol yn dewis cyflwyno’r Ardoll Ymwelwyr ai peidio.
Mae cofrestru’n rhad ac am ddim a bydd angen darparu gwybodaeth sylfaenol am y llety, gan gynnwys ei gyfeiriad, y math o lety a’r nifer uchaf o bobl y gall ei letya. Byddwn yn darparu rhagor o ganllawiau wrth i ddyddiad y cofrestru agosáu.
